Showing posts with label गावाकडच्या गोष्टी. Show all posts
Showing posts with label गावाकडच्या गोष्टी. Show all posts

Monday, May 29, 2017

हिरा नानी

...तर चांगलं तीन वर्षे धान्य चारून गुबगुबीत फुगलेला तुरेबाज कोंबडा म्हसोबाला कापल्यावर नाना मला म्हणाला, "चांगलं दोन शेर मटण पडलंय बघ!" असलं आमंत्रण मिळाल्यावर आपुन दुपारपासून लई खुशीत होतो. उगीच इकडून तिकडून फिरत होतो. मला असं फिरताना बघून रस्त्यानं निघालेली हिरा नानी गडबडीनं माझ्याकडं आली अन "कवा आलास?" या तिच्या प्रश्नाचं उत्तर दयायच्या आधीच पुढं म्हणाली, "आरं किलुभर गरा अन तांदूळ आणून शिराभात केलाय! म्हाताऱ्याची आज पुण्यतिथी हाय! गरीबाच्यात कोण येतंय जेवायला! तू तरी ये सांच्याला, म्हातारा तुझं सारखं नाव काढायचा?"...


Tuesday, May 16, 2017

कला म्हातारी

मी पाहिलीय...
सकाळी लवकर उठून
बांधावरच्या चेंबरचं पाणी भरून
अंगणातल्या पोफडे उडालेल्या चुलीवर
आई नसलेल्या नातीस्नी आंघोळीला तवली भरून पाणी तापत ठेवणारी
आणि त्यांना लाल रेबिनिंच्या वेण्या बांधून
गावातल्या शाळेत सोडून
नातींच्या शिक्षणासाठी रोजंदारीवर
हातात विळा घेऊन भैरुबाच्या मळ्यात
कणसं खुडायला निघालेली
वस्तीवरची थकलेली "कला म्हातारी".

मी

मी पाहिलाय...
सुट्टीच्या दिवसात हातात बांबू घेऊन
ओढ्या वगळीनं दिवसभर
करंजीच्या झाडावरच्या करंज्या झाडून,
वाळल्यानंतर चिमुकल्या हातांनी फोडून
तालुक्याच्या आठवडी बाजारात
सदा व्यापाऱ्याला विकून
मिळालेल्या पैशातून बाबा कदमांच्या
कादंबऱ्या विकत घेऊन
म्हसरांमागं वेड्यासारखा वाचत बसणारा
गावगाड्यातला खाक्या चड्डीतला
शाळकरी "ज्ञानदेव पोळ"

आई


मी पहिलीय...
भल्या पहाटे चांदणी उगवायला उठून
हातात खुरपं घेऊन दिवस रात्र 
रानामाळात खपणारी आणि प्रचंड पडलेल्या दुष्काळात सुद्धा 
पोटाला आलेली बारकी पोरं जगवण्यासाठी घरात दाणा नाही म्हणून 
मकंची कणसं जात्यावर भरडून, 
त्याच्या कण्या शिजवून 
पोटाची आग विझवणारी 
आणि 
आमच्या हातात खुरप्या ऐवजी 
लहानपणीच लेखणी दिलेली 
पांदीतल्या ज्ञानदेवची आई 
"मालाबाई पोळ."


Saturday, April 15, 2017

आत्याबाई


गोठ्यातली शेण घाण ऊरकून म्हशीच्या धारा काढून चंद्रा स्वयंपाक घरात आली आणि दुधाची चरवी चुलीपुढं ठेवत कोपऱ्यात फुगून बसलेल्या सासूकडं तोंड करुन म्हणाली,
"
आत्याबाई"
म्हातारीचं हूं नाय की चूं नाय बघुन चंद्रा परत म्हणाली,
"
चुळ भरा की चहा टाकते?"
जवळ बसलेली सुन बघुन सकाळपासून गप्प बसलेली म्हातारी भुईकडं बघत म्हणाली,
"
चन्द्रे वार कोंचा गं आज?"
"
आज रईवार की वं?"
तशी सकाळ पासून फुगलेली म्हातारी हळूच म्हणाली,
"
गावात बकरं कापलय का यितीस का गं बघुन चन्द्रे!"

भागूबाई


पुसातल्या जत्रत वाडीच्या देवीसमोर साठलेलं ज्वारीचं पीठ पुज्याऱ्यानं ओट्यात घातल्यावर अंधार पडायला ओढा ओलांडून घरी पोहचलेली वस्तीवरची भागूबाई गडबडीनं चुलीला लागली. अन वरचा सुतळीच्या वातीचा दिवा पेटवत शेजारची पिशवी हुडकत पदराला बिलगलेल्या दोन लहान हडकुळ्या लेकरांना ती एवढंच म्हणाली, "साठलं तर देवीसमोरचं किलोभर खारीक खोबरं तुम्हासनी रतीबाला देतो म्हणालेत पुजारी काका."

पाटल्या

दोन पोरींची लग्नं पार पाडल्यावर परवा तिसऱ्या पोरीचं लग्न ठरल्यावर रातभर डोळं उघडं ठेवून झोपलेला नवरा बघून, सकाळी मंगलाबाईनं जुन्या लाकडी पेटीतून कापडात बांधलेला पितळेचा डबा काढला. अन सोफ्यात भिताडाला टेकून बसलेल्या मेलेल्या नवऱ्याला जिवंत करत ती एवढच म्हणाली, "आयनं केलेल्या या तीन तोळ्याच्या पाटल्या हायत्या! उठा अन पेठत जाऊन मोडा..."

नाना


नवीन लग्न झालेल्या लेकाला सुनेजवळ सोबतीला ठेवून, चावणाऱ्या थंडीला अंगावर कांबळी टाकून झेलत आणि शेपुट हलवणारा पांढरा कुत्रा सोबतीला घेवून आताच खालच्या आळीतला नाना पांदीतून मळ्याकडं शाळवाला पाणी पाजण्यासाठी अंधाराला कापीत निघून गेला...

म्हातारा



वस्तीवर गुरांची वैरण काडी करून गोठ्याच्या बाहेर मांडलेल्या पाय मोडक्या करकरणाऱ्या खाटेवर आकाशातल्या पुसट चांदण्या बघत, डोळे मिच मिच करत रोज रात्री तो म्हातारा पडून राहतो. देहाच्या जीर्ण सांगाड्या सोबत. पण म्हातारीच्या जीवघेण्या आठवणी त्याला झोपूच देत नाहीत. डोळा लागला की म्हातारी त्याच्या स्वप्नात येते. "लेकानं या साली माळावरच्या विहिरीची परडी केली नाही की लेकींना माहेर केलं नाही!" असं काय बाय ती त्याच्याशी बोलत राहते. मग चढणाऱ्या रात्रीसोबत त्याची व्याकुळता गडद होत जाते...
...स्वप्नातून जागा झाला की अंधारात तो करकरणाऱ्या खाटीवरून उठतो. म्हातारी इथेच कुठेतरी आजूबाजूला उभी आहे असा भास त्याला होतो. मग डोळे मिठून तो हलणाऱ्या आकृतीच्या दिशेला हात जोडतो आणि पुटपुटतो, " लेकानं नाय माहेर केलं तरी माझा जीव हाय तवर मी लेकीसनी माहेर करीन!" असं काय बाय एकटाच बोलत पुन्हा काळोखात कुशी बदलत रात्रभर तळमळत पडून राहतो...